قيمت آن در شهرهايى كه فروش يخ در آن‌ها متعارف است ، ارزان مىباشد . بدان هركدام از ارزانى و گرانى گاهى از ناحيهء خداوند است ، به اين صورت كه كالاى معينى را اندك و تمايل مردم به آن را زياد سازد ، كه در اين صورت قيمت آن گران خواهد شد ، و اين به خاطر مصلحت مكلفان خواهد بود . گاهى نيز خداوند آن كالا را فراوان مىسازد و ميل مردم به آن را مىكاهد و اين نيز از باب تفضل و نعمت‌دهى خداوند و يا به خاطر مصلحتى دينى مىباشد ، كه در نتيجهء آن ارزانى حاصل مىگردد . و گاهى نيز گرانى و ارزانى از سوى ما مىباشد ، به اين صورت كه حاكم مردم را به فروختن كالايى با بهاى بالا وادار سازد ، كه اين يا از روى ستم حاكم خواهد بود يا به خاطر احتكار كردن مردم ، يا به خاطر بسته شدن راه از ترس ستمگران [ و غارتگران ] و يا به خاطر عوامل ديگرى كه مربوط به خود ماست [ نه خداوند ] ، كه در نتيجهء آن گرانى به وجود مىآيد . و ممكن است حاكم از روى ستم ، مردم را برفروختن كالا به بهاى ارزان وادار سازد يا آنان را بر فروختن آنچه از كالايى خاص در اختيار دارند ، مجبور سازد ، كه در اين صورت [ در اثر عرضهء زياد يك نوع كالا ] ارزانى حاصل مىگردد . المسألة الثامنة عشرة : في الأصلح قال : و الأصلح قد يجب لوجود الداعي و انتفاء الصارف . أقول : اختلف الناس هنا : فقال الشيخان أبو علي و أبو هاشم و أصحابهما : إنّ الأصلح ليس بواجب على اللّه تعالى . و قال البلخي : إنّه واجب ، و هو مذهب البغداديين و جماعة من البصريين . و قال أبو الحسين البصري : إنّه يجب في حال دون حال ، و هو اختيار المصنف رحمه اللّه ، و تحرير صورة النزاع : أنّ اللّه تعالى إذا علم انتفاع زيد بإيجاد قدر من المال له و انتفاء الضرر به في الدين عنه و عن غيره من المكلفين هل يجب إيجاد ذلك القدر له أم لا ؟